Özel hastanede doğum yapan ya da ameliyat olan pek çok kişi, taburcu olurken 100.000 TL'yi aşan faturalarla karşılaşıyor. Aynı işlem için SGK kayıtlarında görünen bedel ise çoğu zaman birkaç bin TL'yi geçmiyor.
Aradaki fark her zaman hukuka aykırı değildir. Ancak SGK ile anlaşmalı bir hastanenin hastadan alabileceği tutarın yasal bir üst sınırı vardır ve bu sınırı aşan kısım geri istenebilir.
Bu yazıda ilave ücretin ne olduğunu, sınırın nasıl hesaplandığını, hangi durumlarda hiç ücret alınamayacağını ve fazla ödemeyi geri almak için izlenecek yolu anlatıyoruz.
İlave Ücret Nedir?
SGK ile anlaşmalı bir özel hastanede tedavi gördüğünüzde, işlemin bedelinin bir kısmını SGK hastaneye öder. SGK'nın ödeyeceği tutar, Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) eki listelerde her işlem için ayrı ayrı belirlenmiştir.
Hastanenin SGK'dan aldığı bu bedele ek olarak hastadan istediği para ise ilave ücret, halk arasında bilinen adıyla fark ücreti olarak adlandırılır.
İlave ücret, katılım payı ile karıştırılmamalıdır. Katılım payı muayene veya ilaç için alınan, tutarı mevzuatla sabitlenmiş küçük bir bedeldir ve SGK adına tahsil edilir. İlave ücret ise doğrudan hastanenin geliridir ve ancak belirli sınırlar içinde alınabilir.
Yasal Sınır: SUT Bedelinin En Fazla İki Katı
SGK ile sözleşmeli özel hastaneler ve vakıf üniversitesi hastaneleri, SUT'ta yer alan işlem bedelinin en fazla yüzde 200'ü oranında ilave ücret alabilir. Yani hastadan istenebilecek ilave ücret, SGK'nın o işlem için esas aldığı bedelin iki katını geçemez.
2026 SUT bedelleri üzerinden doğum örneği şöyledir:
- Sezaryen: SUT bedeli 5.334,32 TL, alınabilecek en yüksek ilave ücret 10.668,64 TL
- Normal doğum: SUT bedeli 18.785,97 TL, alınabilecek en yüksek ilave ücret 37.571,94 TL
Sezaryenle doğum yapan ve hastaneye 110.000 TL ödeyen bir hasta için ilave ücretin üst sınırı 10.668,64 TL'dir. Aradaki yaklaşık 99.300 TL'nin tamamı her zaman iade edilmez. Faturada özel oda gibi otelcilik hizmetleri, SGK'nın karşılamadığı malzemeler veya istisnai sağlık hizmetleri de yer alabilir ve bu kalemler kendi kurallarına göre ayrıca değerlendirilir. Yine de bu ölçekte bir fark, faturanın mutlaka incelenmesi gerektiğini gösterir.
Uygulamada, sezaryen için 64.000 TL alınan bir dosyada 50.014,71 TL'nin mevzuatın üzerinde tahsil edildiği tespit edilerek hastaya iadesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
SUT bedelleri dönem dönem güncellendiği için hesaplama, işlemin yapıldığı tarihte yürürlükte olan bedel üzerinden yapılır.
Hiç İlave Ücret Alınamayan Hizmetler
Bazı sağlık hizmetleri için hastane, sınır içinde kalsa bile hastadan ilave ücret isteyemez. SUT'ta sayılan bu hizmetlerin başlıcaları şunlardır:
- Acil servislerde doğrudan uygulanan acil girişimsel işlemler ve 24 saat içinde acil gözlemde verilen hizmetler
- Yoğun bakım hizmetleri
- Yeni doğana verilen sağlık hizmetleri, küvöz dahil
- Doğumsal anomaliler için yapılan cerrahi işlemler
- Yanık tedavisi
- Kanser cerrahisi, kemoterapi, radyoterapi ve radyoizotop tedavileri
- Organ, doku ve kök hücre nakilleri
- Diyaliz tedavileri
- Kardiyovasküler cerrahi işlemler, istisnai sağlık hizmetleri hariç
Doğum faturaları açısından özellikle yeni doğan kalemi önemlidir. Bebeğin yeni doğan yoğun bakımında veya küvözde kalması için aileden ilave ücret alınmışsa, bu tutarın tamamı iade talebine konu olabilir.
Ayrıca acil bir durumla başvurulmuşsa, acil hal sona ermeden ilave ücret alınamaz. Hastane, acil halin bittiğini ve sonraki işlemlerin ücretli olduğunu hastaya imza karşılığı yazılı olarak bildirmek zorundadır.
Yazılı Onay Şartı
Hastane, ilave ücret alacağı işlemlerde hastayı işlemden önce bilgilendirmeli ve yazılı onayını almalıdır. Bu onay alınmadan yapılan işlemler için, sonradan herhangi bir gerekçe gösterilerek ilave ücret istenemez.
Uygulamada ilave ücret onay formu çoğu zaman yatış evrakları arasında hızlıca imzalatılır. Formda tutar veya oran yazmıyorsa, işlemden sonra imzalatılmışsa ya da hiç imzalatılmamışsa, bu durum iade talebini güçlendirir.
Ayrıca özel hastaneler, ilave ücret alınmayacak hizmetleri ve uyguladıkları ilave ücret oranını gösteren bir tabelayı hastaların görebileceği bir yere asmakla yükümlüdür.
Hangi Belgeler İncelenmeli?
Fazla ücret alınıp alınmadığı, ancak aşağıdaki belgeler birlikte değerlendirildiğinde ortaya çıkar:
- Fatura ve detaylı hizmet dökümü: Hastane veznesinden veya hasta hakları biriminden alınır. Hangi kalem için ne kadar ödendiğini gösterir.
- İlave ücret onay formu: Hastaneden yazılı talep ile istenir. Onayın işlemden önce alınıp alınmadığını gösterir.
- Ödeme belgeleri: Dekont, kredi kartı ekstresi ve makbuzlar. Tahsil edilen gerçek tutarı ispatlar.
- e-Nabız kayıtları: e-Nabız uygulamasından alınır. Yapılan işlemleri ve tarihlerini gösterir.
- SGK provizyon ve işlem kayıtları: SGK'dan veya hastaneden istenir. İşlemin SGK'ya hangi kodla, hangi bedelle fatura edildiğini gösterir.
- Epikriz, yani taburcu raporu: Hastaneden alınır. Acil başvuru, yoğun bakım ve yeni doğan bakımı gibi istisnaları ortaya koyar.
İlave ücret tutarının SUT sınırı içinde olup olmadığını SGK'nın "Ne Kadar İlave Ücret Ödeyeceğim?" sorgu ekranından da ön kontrol olarak inceleyebilirsiniz. Belgelerin taburcu olurken veya kısa süre içinde istenmesi, sonradan eksik evrak sorunu yaşanmasını önler.
Fazla Ücret Nasıl Geri İstenir?
- 1Hastaneye yazılı iade talebi: Fazla alındığını düşündüğünüz tutar, dayanağıyla birlikte bir dilekçe ile hastaneden istenir. Talebin iadeli taahhütlü posta, KEP veya noter gibi belgelendirilebilir bir yolla yapılması önerilir. Bu belge sonraki aşamalarda delil olarak kullanılır.
- 2SGK'ya şikayet: Hastane iade etmezse Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü'ne, ALO 170 hattına veya CİMER'e başvurulabilir. SGK inceleme yapar, aykırılık tespit ederse hastaneye yaptırım uygular ve fazla alınan tutarın iadesini sağlar.
- 3Tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi: Hasta ile özel hastane arasındaki ilişki tüketici işlemi olarak değerlendirilir. Bu yol, SGK şikayetiyle birlikte veya ondan bağımsız olarak kullanılabilir.
Tüketici yolunda 2026 yılı için geçerli parasal sınırlar şöyledir:
- 186.000 TL'nin altındaki taleplerde il veya ilçe tüketici hakem heyetine başvurmak zorunludur. Başvuru e-Devlet üzerinden yapılabilir.
- 186.000 TL ve üzerindeki taleplerde önce zorunlu arabuluculuğa gidilir, anlaşma sağlanamazsa tüketici mahkemesinde dava açılır.
- Bu süreçlerde fatura kalemleri ve SUT sınırları genellikle bilirkişiye inceletilir.
Hastane açısından ayrı bir yaptırım da öngörülmüştür. SGK, mevzuata aykırı şekilde fazla ilave ücret aldığını tespit ettiği hastaneye, her hasta için fazla alınan tutarın 5 katı kadar ceza uygular. Hastane, ceza tebliğinden sonraki 10 iş günü içinde parayı hastaya tamamen iade ederse ceza, fazla alınan tutar kadar uygulanır. Bu düzenleme, hastanelerin şikayet sonrası iade yapmasını teşvik eder.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Sınır yalnızca SGK ile anlaşmalı hastaneler için geçerlidir. SGK ile sözleşmesi olmayan bir hastanede veya SGK kapsamı dışında, tamamen ücretli hasta olarak alınan hizmetlerde yüzde 200 sınırı uygulanmaz.
- Özel oda ve otelcilik hizmetleri ayrı hesaplanır. Tek kişilik oda gibi tercihe bağlı hizmetler için ayrı ücret alınabilir, ancak bunun da faturada açıkça gösterilmesi gerekir.
- İstisnai sağlık hizmetlerinin kendi kuralları vardır. SUT'ta istisnai sayılan bazı işlemlerde farklı ücret sınırları uygulanır.
- Tamamlayıcı sağlık sigortası ödemeleri ayrıca değerlendirilmelidir. Farkı sigorta şirketi ödemişse iade talebinin kime ait olduğu ayrıca incelenir.
- Toplam tutarın yüksek olması tek başına hukuka aykırılık değildir. Her fatura, kalem kalem ve işlem tarihindeki mevzuata göre incelenmelidir.
Sonuç
Özel hastanede doğum veya ameliyat için ödenen bedelin bir kısmı, mevzuata aykırı olarak alınmış olabilir. SGK ile anlaşmalı hastaneler SUT bedelinin en fazla iki katı kadar ilave ücret alabilir. Acil, yoğun bakım ve yeni doğan hizmetleri gibi bazı kalemler için ise hiç ilave ücret alınamaz.
Faturanızın incelenmesini ve fazla ödediğiniz bedelin iadesi için hukuki sürecin yürütülmesini istiyorsanız, Sarıkaya Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut olayınız için bir avukata başvurmanızı öneririz.
